Wielu początkujących autorów zaczyna pisać od pierwszego zdania. A potem… utknie w trzecim rozdziale.
Nie dlatego, że brakuje talentu czy pomysłów. Najczęściej dlatego, że brakuje planu.
Planowanie powieści nie jest wrogiem kreatywności. Jest jej zabezpieczeniem. Jako pisarka, która ma za sobą dwie wydane powieści (i kolejne w procesie) wiem jedno: dobry plan ratuje projekt — literacki i copywriterski.
Poniżej pokazuję, jak zaplanować powieść krok po kroku, żeby nie zgubić historii po drodze i doprowadzić ją do końca.
Dlaczego planowanie powieści decyduje o tym, czy ją skończysz?
Pisanie „na czuja” bywa kuszące, ale w praktyce często prowadzi do:
- chaosu fabularnego,
- powtarzania tych samych scen,
- porzucenia projektu w połowie.
Plan działa jak mapa narracyjna. Nie odbiera swobody, tylko skraca drogę między pomysłem a gotową książką. Dzięki niemu wiesz:
- dokąd zmierza historia,
- co napędza bohaterów,
- gdzie naprawdę jest punkt kulminacyjny.
To fundament, bez którego nawet najlepszy styl nie uratuje tekstu.
Krok 1: Odbiorca – dla kogo naprawdę piszesz?
Pierwsze pytanie nie brzmi: o czym będzie książka?
Brzmi: dla kogo ona jest?
Określenie odbiorcy pomaga:
- dobrać język i tempo narracji,
- zdecydować o poziomie dosłowności,
- uniknąć niespójnych decyzji fabularnych.
Inaczej planuje się powieść young adult, inaczej literaturę obyczajową, a jeszcze inaczej dark fantasy. Świadomość czytelnika to strategiczna decyzja, nie marketingowy dodatek.
Co do wieku odbiorców to warto zwrócić uwagę, że aktualnie literaturę młodzieżową zwaną często Young Adult dzieli się na dwie kategorie – Young adult (12-18) i New Adult ( 18-25). Warto mieć świadomość do jakiej grupy przeznaczamy tekst, bo siłą rzeczy wybierając New Adult możemy pozwolić sobie na więcej – cięższe tematy, więcej przekleństw czy seksu.
Jeśli chodzi o mnie to moją powieść kieruję głównie do młodych kobiet należących do grupy New Adult między innymi ze względu właśnie na wulgaryzmy i sceny seksu.
Krok 2: Konspekt i oś czasu — kręgosłup fabuły
Konspekt to nie streszczenie książki. To szkielet wydarzeń, który utrzymuje całość w ryzach.
Na tym etapie:
- wypisz kluczowe sceny (5–15 punktów),
- określ ich kolejność,
- zaznacz momenty przełomowe dla bohatera.
Dodatkowo warto stworzyć prostą oś czasu — z datami, wiekiem postaci lub odstępami między wydarzeniami. Dzięki temu szybko wychwycisz nielogiczności, zanim zamienią się w fabularne dziury.
Więcej o tym jak z szkieletu wydarzeń zrobić powieść znajdziesz tutaj.
Krok 3: Bohaterowie — motor historii, nie dekoracja
Postacie nie są ozdobą fabuły. One ją napędzają. Dlatego planowanie powieści wymaga pracy z bohaterami na poziomie motywacji, decyzji i konsekwencji.
Po co twój bohater to wszystko przeżywa? Jaki ma cel? Co nim kieruje? Co będzie punktem zwrotnym akcji? Kto jest jego przeciwnikiem? Czy to postać fizyczna, a może coś nienamacalnego jak odwieczne zło, los, choroba, albo społeczeństwo i jego zachowania?
Dwa narzędzia, które realnie pomagają:
- kartoteka postaci (cele, lęki, relacje),
- moodboard (obrazy, kolory, skojarzenia),
- diagram relacji (drzewo genealogiczne, przyjaźnie, wrogowie).
Pamiętaj, że nie wszystko co umieścisz w kartotece musisz umieszczać w książce! To są twoje notatki i pomoce, a nie obligatoryjne fragmenty. Możesz część danych zostawić na później, powiedzieć fanom podczas wywiadu, albo zwyczajnie zostawić dla siebie.
Krok 4: Świat przedstawiony — zasady, które trzymają historię
Niezależnie od gatunku, świat powieści musi być logiczny. Czytelnik wybaczy wiele, ale nie brak konsekwencji.
Na etapie planowania warto określić:
- miejsca akcji i ich funkcję w fabule,
- zasady rządzące światem (społeczne, magiczne, historyczne),
- ograniczenia, które wpływają na decyzje postaci.
Prosty szkic mapy lub lista zasad wystarczy, by historia nie zaczęła się rozpadać pod własnym ciężarem.
Najczęstsze błędy początkujących autorów
Z perspektywy lat pisania i pracy z tekstem widzę je regularnie:
- utknięcie, bo „wena” się skończyła,
- poprawianie pierwszego rozdziału w nieskończoność,
- brak rozróżnienia między planowaniem a redakcją.
Planowanie powieści krok po kroku eliminuje te problemy, bo oddziela proces twórczy od oceniania tekstu. Najpierw budujesz konstrukcję. Dopiero potem ją wygładzasz.
Podsumowanie: plan to nie ograniczenie, tylko wsparcie
Dobry plan:
- skraca czas pisania,
- zmniejsza liczbę poprawek,
- zwiększa szansę, że książka naprawdę powstanie.
To narzędzie, z którego korzystam zarówno przy powieściach, jak i w pracy copywriterskiej. Bo niezależnie od formy — tekst bez struktury nie dowozi efektu.
Jeśli interesuje Cię świadome, strategiczne pisanie — zajrzyj do pozostałych artykułów na blogu lub obserwuj mnie w mediach społecznościowych.
A jeśli potrzebujesz wsparcia przy tekście (literackim albo copywriterskim) — napisz do mnie. Dobra struktura to coś, co możemy zbudować razem.
- Instagram -> @malymi_kroczkami_podcast
- TikTok -> @malymikroczkami
Dodaj komentarz
Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.